Nếu là tự vệ chính đáng thì sẽ không phải chịu trách nhiệm
Điều 720 Bộ luật Dân sự quy định về tự vệ chính đáng.
■Điều 720
1. Người nào vì không còn cách nào khác mà thực hiện hành vi gây thiệt hại nhằm bảo vệ quyền hoặc lợi ích được pháp luật bảo vệ của bản thân hoặc của bên thứ ba trước hành vi vi phạm pháp luật của người khác thì không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại.
Đã có một vụ kiện tranh cãi về việc liệu Y2 có được công nhận là hành động tự vệ chính đáng hay không, sau khi X và Y2 xảy ra xô xát khiến X bị thương. Hiện trường vụ việc là một nhà máy xử lý rác thải, nơi Công ty A và Công ty B đã thành lập liên doanh (JV) để nhận thầu công trình lắp đặt hệ thống điều hòa không khí và cấp thoát nước, với sự tham gia của Công ty C (nhà thầu phụ cấp 1), Công ty D (nhà thầu phụ cấp 2) và Công ty Y1 (nhà thầu phụ cấp 3).
Dưới đây là trích dẫn từ “Tạp chí Tiền lệ Tòa án số 1027” về các chi tiết liên quan đến việc liệu hành vi tự vệ có được công nhận hay không.
“Để tớ cho các anh một trận!” Cuộc đối đầu giữa các nhà thầu phụ cấp 2 và cấp 3 ngày càng căng thẳng
Nguyên đơn X là nhân viên của công ty thầu phụ cấp 2 D và là người phụ trách công trường. Chiều cao 164,5 cm, cân nặng 55 kg. Mặc dù là người phụ trách công trường nhưng nguyên đơn X không tham dự các buổi họp sáng, cũng không tham gia đầy đủ các cuộc họp bàn bạc, thậm chí còn không hiểu được những kiến thức cơ bản nhất về công việc; do đó, tại công trường, nguyên đơn X bị coi là ”gánh nặng”, và các chỉ thị cũng như thông tin liên quan đến công việc đều được truyền đạt trực tiếp từ Trưởng phòng của công ty thầu phụ cấp 1 C đến bị đơn Y2, bỏ qua nguyên đơn X.
Mặt khác, bị cáo Y2 là nhân viên của công ty Y1, một nhà thầu phụ cấp 3. Anh cao 171 cm, nặng 78 kg và đã tập Aikido được 8 tháng. Do X không nắm rõ công việc nên Y2 đã phải làm thêm giờ để đảm bảo tiến độ công việc.
Vào ngày xảy ra sự việc, X đã bị trưởng phòng của Công ty C khiển trách vì “không thực hiện tốt công tác giám sát công trường”, khiến anh ta cảm thấy bực bội. Vào buổi sáng cùng ngày, Y2 đã chuẩn bị đầy đủ các vật liệu theo chỉ thị của trưởng phòng Công ty C, rồi đến công trường vào buổi chiều.
Vì vậy, X đã cằn nhằn với Y2: “Sao giờ mới lững thững đến thế hả?”. Y2 đáp: “Tớ đã chuẩn bị nguyên liệu sẵn rồi. Cậu chẳng bao giờ đến làm việc mà lại đi cằn nhằn làm gì”, rồi quay trở lại văn phòng.
Sau đó, X đi theo Y2 vào văn phòng và buông ra những lời mang tính đe dọa như: “Thái độ vừa nãy là sao vậy? Cậu có biết mình đang ở vị trí nào không?”, “Cậu chỉ là nhân viên của công ty thầu phụ thôi mà. Tớ có thể sa thải cậu bất cứ lúc nào đấy”, khiến hai người xảy ra cãi vã.
Y2: “Cái quái gì thế, thằng khốn này!”
X: “Đừng có đùa! Mày định làm thật à? Tao sẽ cho mày một trận đấy!”
Y2: “Nếu làm được thì cứ thử xem!”
Y2 đã đưa mặt lại gần X, chỉ cách mặt anh ta vài centimet. Ngay sau đó, X đã húc đầu vào Y2, đá vào người Y2 khi anh này đang co ro, đấm bằng nắm đấm, v.v., rồi dùng cánh tay phải siết cổ Y2 khi anh này đang cúi người (còn gọi là “headlock”), và cố đập đầu Y2 vào cột bê tông cách đó khoảng 1 mét.
Y2 vòng tay ôm eo X, dùng chân chống xuống để ngăn X di chuyển, nhưng ngay sau đó, cả hai cùng ngã xuống như thể ném X về phía sau chéo (còn gọi là “backdrop”).
Do đó, X đã bị chấn thương não và các thương tích nghiêm trọng khác, nên đã khởi kiện Y2 và Y1 để yêu cầu bồi thường thiệt hại số tiền 19,63 triệu yên. Tòa sơ thẩm đã chấp nhận yêu cầu của X, và Y1, Y2 cùng những người khác đã kháng cáo. Tại phiên tòa phúc thẩm, phía Y2 đã lập luận rằng hành vi của Y2 thuộc trường hợp tự vệ chính đáng. Ngoài ra, X đã tăng số tiền yêu cầu bồi thường lên 56,64 triệu yên.
Động tác “Backdrop” có phải là “tự vệ chính đáng” không?
Nếu được công nhận là tự vệ chính đáng và tỷ lệ lỗi của Y1, Y2 là 0 thì sẽ không phải bồi thường.
Y1 và Y2 đã đưa ra lập luận về 4 điều kiện cần thiết để được công nhận là tự vệ chính đáng.
- Hành vi xâm phạm khẩn cấp và trái pháp luật: Y2 lúc này đang suýt nữa thì đập đầu vào cột.
- Ý chí phòng thủ: Nếu bị va đập vào đầu thì sẽ bị thương, nên tôi muốn tự vệ.
- Tính cần thiết và tính tương xứng của hành vi tự vệ: Để tự vệ, không còn cách nào khác ngoài việc phản công bằng đòn Backdrop.
- Trong phạm vi phòng thủ: Vì chỉ có đòn Backdrop nên vẫn nằm trong giới hạn của việc bảo vệ danh hiệu.
Tòa án nhận định rằng mặc dù nguyên nhân dẫn đến vụ việc gây thương tích rõ ràng là do hành vi hành hung dai dẳng và đơn phương của X đối với Y2, nhưng Y2 cũng có lỗi.
Lý do là,
- Y2 nói: “Nếu làm được thì cứ thử xem”, rồi đưa mặt lại gần X chỉ cách vài centimet để khiêu khích.
- Y2 vòng tay ôm eo X, đứng vững chân và “ngăn chặn được động tác của X”. Lúc đó, anh đã phòng thủ thành công.
đã nêu ra.
Về việc cùng ngã xuống trong tư thế như ném X về phía sau theo đường chéo (còn gọi là “backdrop”), chúng tôi đã kết luận rằng không cần thiết phải làm đến mức đó, và hành vi này phải được coi là hành vi tự vệ quá mức, vượt quá giới hạn cần thiết để tự vệ.
Vụ án gây thương tích này không phải là tự vệ chính đáng mà là tự vệ quá mức; tòa án đã xác định tỷ lệ lỗi là X 85%, Y2 và Y1 mỗi bên 15%, và ra lệnh bồi thường số tiền hơn 5,49 triệu yên.
Do đó, vụ án gây thương tích nàyKhông phải là tự vệ chính đáng mà là tự vệ quá mứcTòa án đã ra phán quyết buộc X phải bồi thường hơn 5,49 triệu yên, với tỷ lệ lỗi là 85% thuộc về X và 15% thuộc về Y2 và Y1.
■Thiệt hại của X được Tòa án công nhận
- Chi phí điều trị: 237.935 yên
- Chi phí phát sinh trong thời gian nằm viện: 34.800 yên
- Chi phí đi lại để khám bệnh: 43.520 yên
- Thiệt hại do ngừng hoạt động: 2.090.236 yên
- Lợi nhuận bị mất: 25.563.737 yên (mất khả năng lao động do suy giảm động lực và cảm xúc bị tê liệt do di chứng thương tật)
- Tiền bồi thường tinh thần: 7.300.000 yên
- Phí luật sư: 340.000 yên
- Khác: 1.000.000 yên
Tổng cộng: 36.610.228 yên
36.610.228 yên × 15% = 5.491.534 yên (Ngày 17 tháng 7 năm Heisei 10, Tòa án Địa phương Osaka)
Y2 không được công nhận là hành động tự vệ chính đáng. Tuy nhiên, việc dùng đòn back drop để phản công lại đòn khóa đầu và ngay khi ngăn chặn được động tác của đối thủ thì cũng phải dừng lại ngay lập tức — điều này có lẽ chỉ những võ sĩ chuyên nghiệp mới làm được, phải không?
Tất nhiên, tốt nhất là không nên cãi nhau… Tuy nhiên, nghe nói có một phương pháp gọi là “quản lý cơn giận” – một hình thức rèn luyện tâm lý nhằm kiểm soát cảm xúc tức giận và xử lý tình huống một cách thích hợp.
Quy tắc 6 giây trong quản lý cơn giận
Người ta nói rằng mục đích của việc quản lý cơn giận không phải là “không nổi giận”, mà là “biết cách nổi giận một cách khéo léo”.
Một trong những phương pháp kiểm soát cơn giận là “Quy tắc 6 giây”, theo đó “cơn giận sẽ qua đỉnh sau 6 giây, nên chỉ cần kiềm chế trong 6 giây là được”. Quy tắc này được Chủ tịch Hiệp hội Kiểm soát Cơn giận Nhật Bản và các nhà khoa học thần kinh khuyến nghị. Ngoài ra, còn có các kỹ thuật khác như “thở sâu” hay “đổi hướng suy nghĩ”. Áp dụng vào trường hợp của Y2, tôi nghĩ rằng sau khi nghe câu “Cậu có thể bẻ cổ tớ cũng được đấy”, thay vì nói ngay “Cái quái gì thế, thằng khốn này”, lẽ ra cậu ấy nên chờ 6 giây trước khi phản ứng.
Trên YouTube có những video và tiết mục hài kịch giới thiệu về kỹ năng kiểm soát cơn giận, nên tôi định tìm hiểu một chút. Tuy nhiên, tôi cũng không khỏi gật gù đồng tình với câu nói của cô Saya, thành viên của cặp đôi hài kịch Rarando: “Nếu chịu đựng được 6 giây thì đó đâu phải là cơn giận nữa”.
