Các dự án công cộng ở địa phương có tăng lên nhờ các biện pháp tăng cường khả năng chống chịu của đất nước không?

Dự kiến, trong năm tài chính 2022, ngành xây dựng dân dụng sẽ tiếp tục duy trì được thị trường ổn định, giống như năm tài chính 2021. Điều này là do các dự án công trình công cộng tại các địa phương được dự báo sẽ gia tăng nhờ “Kế hoạch hành động 5 năm nhằm đẩy nhanh các biện pháp phòng chống và giảm nhẹ thiên tai, tăng cường khả năng chống chịu của đất nước”, hiện đang bước sang năm thứ hai.

Ngày 24 tháng 12, Chính phủ đã thông qua dự thảo ngân sách năm tài chính 2022 tại cuộc họp Nội các. Tổng ngân sách quỹ chung là 107.096,4 tỷ yên, trong đó chi phí liên quan đến các dự án công cộng là 6.057,5 tỷ yên.

Theo “Dự thảo ngân sách liên quan đến tăng cường khả năng chống chịu của đất nước năm Reiwa 4” do Văn phòng Nội các tổng hợp từ các bộ, cơ quan liên quan, tổng ngân sách là 4.557,7 tỷ yên (tăng 3,0% so với năm trước), trong đó chi phí cho các công trình công cộng là 3.873,6 tỷ yên (tăng 3,0% so với năm trước).

Mặt khác, ngân sách bổ sung năm tài chính 2021 cũng vừa được thông qua và chính thức có hiệu lực tại phiên họp toàn thể của Thượng viện. Tổng chi tiêu trong ngân sách bổ sung đạt mức cao nhất từ trước đến nay là 35.989,5 tỷ yên, trong đó chi phí cho các công trình công cộng được dự trù là 2.001,9 tỷ yên; ngân sách được phân bổ ưu tiên cho các lĩnh vực phòng chống và giảm nhẹ thiên tai, tăng cường khả năng chống chịu của đất nước, v.v., với số tiền dự trù là 1.253,9 tỷ yên. Ngân sách này sẽ được thực hiện dưới hình thức “ngân sách 16 tháng”, kết hợp giữa ngân sách bổ sung năm tài chính 2021 và dự thảo ngân sách năm tài chính 2022.

Sau khi Chính phủ thông qua dự thảo ngân sách năm tài chính 2022, ngành xây dựng đã bày tỏ sự hoan nghênh nồng nhiệt; trên cơ sở “Các biện pháp thúc đẩy 5 năm nhằm phòng chống và giảm nhẹ thiên tai, tăng cường khả năng chống chịu của đất nước” cũng như “Ngân sách 16 tháng” quy mô lớn này, bài viết sẽ đưa tin về các dự án công trình công cộng trong năm tài chính 2022.

Bối cảnh thực hiện các biện pháp tăng cường khả năng chống chịu của đất nước

Trước hết, “tăng cường khả năng chống chịu của đất nước” là gì?

Điều này có nghĩa là từ thời bình, cần xây dựng một hệ thống đất nước và kinh tế - xã hội sở hữu “sức mạnh và sự linh hoạt” để bảo vệ tính mạng con người khi xảy ra thảm họa quy mô lớn, ngăn chặn thiệt hại đối với kinh tế - xã hội trở nên nghiêm trọng và đảm bảo phục hồi nhanh chóng. Đặc biệt, Nhật Bản đã trải qua nhiều thảm họa thiên nhiên quy mô lớn, mỗi lần đều phải hứng chịu thiệt hại nặng nề và buộc phải thực hiện các “biện pháp ứng phó sau thảm họa” với quá trình phục hồi và tái thiết kéo dài.

Do đó, vào tháng 12 năm 2013, “Luật Cơ bản về Tăng cường Khả năng Chống chịu của Lãnh thổ” đã được thông qua dưới dạng dự luật do nghị sĩ đề xuất. Vào tháng 6 năm 2014, “Kế hoạch Cơ bản về Tăng cường Khả năng Chống chịu của Lãnh thổ” đã được Nội các thông qua và được sửa đổi vào tháng 12 năm 2018. Hơn nữa, vào tháng 12 năm 2018, “Các biện pháp khẩn cấp 3 năm nhằm phòng chống và giảm nhẹ thiên tai, tăng cường khả năng chống chịu của lãnh thổ” (năm tài chính 2018–2020) và vào tháng 12 năm 2020, “Các biện pháp đẩy nhanh 5 năm nhằm phòng chống và giảm nhẹ thiên tai, tăng cường khả năng chống chịu của lãnh thổ” (năm tài chính 2021–2025) lần lượt được Nội các thông qua.

 

Trong số đó, mục tiêu của các biện pháp đẩy nhanh tiến độ trong 5 năm hiện đang được triển khai là thúc đẩy việc xây dựng một lãnh thổ kiên cường, không khuất phục trước thiên tai, cũng như thúc đẩy việc ứng dụng công nghệ số đang phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây; cụ thể là “các biện pháp ứng phó với thiên tai gió và lũ lụt ngày càng nghiêm trọng cũng như các trận động đất quy mô lớn đang đe dọa”, “Tăng tốc các biện pháp xử lý cơ sở hạ tầng cũ nát nhằm chuyển đổi sang mô hình bảo trì cơ sở hạ tầng theo hướng phòng ngừa và bảo tồn”, “Thúc đẩy số hóa và các biện pháp khác để triển khai hiệu quả các chính sách tăng cường khả năng chống chịu của lãnh thổ”. Các lĩnh vực này đang được đẩy mạnh và đào sâu hơn nữa, đồng thời các biện pháp đang được thực hiện một cách trọng tâm và tập trung.

Quy mô dự án là bao nhiêu? Số lượng biện pháp là bao nhiêu?

Kế hoạch thúc đẩy 5 năm bao gồm 123 biện pháp, với quy mô dự án bổ sung dự kiến vào khoảng 15 nghìn tỷ yên.

Về “Các biện pháp ứng phó với thiên tai gió và lũ lụt ngày càng nghiêm trọng cũng như các trận động đất quy mô lớn đang đe dọa”, có tổng cộng 78 biện pháp với kinh phí khoảng 12,3 nghìn tỷ yên. Trong đó, có 50 biện pháp thuộc nhóm “Các biện pháp nhằm ngăn chặn và giảm thiểu thiệt hại về tính mạng và tài sản”, và 28 biện pháp thuộc nhóm “Các biện pháp nhằm duy trì mạng lưới giao thông và các hệ thống hạ tầng thiết yếu, đồng thời hỗ trợ nền kinh tế và đời sống của người dân”.

Tiếp theo, “Các biện pháp đối phó với tình trạng xuống cấp nhằm chuyển đổi sang mô hình bảo trì cơ sở hạ tầng theo hướng phòng ngừa” bao gồm 21 biện pháp với tổng kinh phí khoảng 2,7 nghìn tỷ yên; còn “Thúc đẩy số hóa và các biện pháp khác nhằm triển khai hiệu quả các chính sách tăng cường khả năng chống chịu của đất nước” bao gồm 24 biện pháp với tổng kinh phí khoảng 0,2 nghìn tỷ yên; trong đó, số hóa các chính sách tăng cường khả năng chống chịu của đất nước bao gồm 12 biện pháp, và “Nâng cao khả năng dự báo, thu thập, tích lũy và truyền tải thông tin liên quan đến thiên tai” cũng bao gồm 12 biện pháp.

Có thể nói, đây chính là những chính sách thuộc kế hoạch lớn trăm năm của quốc gia.

Trong các điểm chính của dự thảo ngân sách liên quan đến tăng cường khả năng chống chịu của đất nước năm tài chính 2022, dựa trên “Chính sách cơ bản về điều hành kinh tế - tài chính và cải cách năm 2021”, nhằm đối phó với các thảm họa động đất quy mô lớn ngày càng cấp bách, các thảm họa khí tượng liên tiếp xảy ra, thảm họa núi lửa, sự xuống cấp của cơ sở hạ tầng, v.v., nhằm bảo vệ tính mạng và cuộc sống của người dân, cũng như duy trì các chức năng quan trọng của xã hội.

“Các biện pháp phòng chống lũ lụt ở lưu vực sông” đang được triển khai mạnh mẽ

Vậy thì, cụ thể sẽ có những biện pháp nào? Đứng đầu danh sách vẫn là “quản lý lũ lụt theo lưu vực” – một nỗ lực nhằm giảm thiểu thiệt hại do lũ lụt trên toàn lưu vực thông qua sự hợp tác của tất cả các bên liên quan (Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng, Giao thông và Du lịch: 520,4 tỷ yên; Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản: 368,7 tỷ yên).

Nội dung công trình bao gồm nạo vét lòng sông, cải tạo đê, gia cố đê, thực hiện các biện pháp chống động đất, thúc đẩy việc xả nước trước tại đập, cũng như cải tạo đập và khu vực chứa lũ, v.v.

Tỷ lệ hoàn thiện hệ thống sông nhằm ứng phó với các trận lũ lụt lớn nhất kể từ sau chiến tranh trên các con sông cấp 1 là khoảng 65% tính đến năm tài chính 2019; tuy nhiên, mục tiêu trung và dài hạn là nâng con số này lên 100%, đồng thời đẩy sớm thời điểm đạt được mục tiêu từ khoảng năm tài chính 2050 xuống khoảng năm tài chính 2045. Tiếp theo, tỷ lệ hoàn thiện các công trình phòng chống lũ lụt trên các con sông cấp 2 nhằm ứng phó với các thảm họa lũ lụt trong những năm gần đây vào năm tài chính 2019 là khoảng 62%; mục tiêu trung và dài hạn cũng là 100%, nhưng chính sách là sẽ đẩy sớm thời điểm hoàn thành lên năm tài chính 2045.

Vào năm tài chính 2025, một tương lai không xa, mục tiêu đạt được tỷ lệ hoàn thiện hệ thống các con sông cấp 1 là khoảng 73%, còn mục tiêu đạt được tỷ lệ hoàn thiện hệ thống các con sông cấp 2 là khoảng 71%.

Trong lĩnh vực xây dựng, nhằm ngăn chặn các vụ sập đổ quy mô lớn, các cơ quan liên quan (Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng, Giao thông và Du lịch; Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi; Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ; Bộ Tư pháp; Cục Cảnh sát) cũng sẽ thúc đẩy việc nâng cao khả năng chống động đất cho các công trình nhà ở, tòa nhà, trường học, cơ sở phúc lợi xã hội, v.v.

Mở rộng từ 2 làn xe tạm thời trên đường cao tốc lên 4 làn xe

Ngoài ra, việc thúc đẩy các biện pháp tăng cường chức năng mạng lưới đường bộ (như khắc phục các đoạn đường còn thiếu trong hệ thống đường bộ tiêu chuẩn cao, v.v.) cũng là một điểm nhấn quan trọng (Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng, Giao thông và Du lịch: 1.470 tỷ yên).

Điều này đã trở thành một bài học quý giá từ thảm họa động đất và sóng thần ở Đông Nhật Bản; nhằm đảm bảo chức năng của mạng lưới đường trục quốc gia có khả năng chống chịu thảm họa, chúng ta sẽ thúc đẩy việc khắc phục các đoạn đường còn thiếu trong mạng lưới đường tiêu chuẩn cao, mở rộng các đoạn đường tạm thời 2 làn lên 4 làn, cũng như tăng cường mạng lưới kép bao gồm các tuyến đường tiêu chuẩn cao và các tuyến quốc lộ trực thuộc có chức năng thay thế.

Mặc dù mục tiêu trong trung và dài hạn là đạt tỷ lệ cải thiện 100% đối với các đoạn đường còn thiếu (khoảng 200 đoạn) trên mạng lưới đường bộ tiêu chuẩn cao, nhưng chính sách hiện nay là đẩy sớm thời hạn hoàn thành từ năm tài chính 2043 sang năm tài chính 2041. Trong năm tài chính 2025, mục tiêu đạt được về tỷ lệ cải thiện các đoạn đường còn thiếu trên mạng lưới đường bộ tiêu chuẩn cao là 30%. Trên tổng chiều dài khoảng 20.000 km đường bộ tiêu chuẩn cao, khoảng 30% các đoạn đường còn thiếu (khoảng 200 đoạn) sẽ được đưa vào sử dụng toàn bộ hoặc một phần.

Ngoài ra, còn có nhiều nội dung khác không thể liệt kê hết, chẳng hạn như việc thúc đẩy công tác bảo trì, quản lý và cải tạo chiến lược nhằm đối phó với tình trạng xuống cấp của cơ sở hạ tầng (Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng, Giao thông và Du lịch). Mặc dù cần phải trình bày chi tiết từng biện pháp một, nhưng trong bài viết này, tôi sẽ chỉ tóm tắt những điểm chính. Nhìn chung, có thể nói rằng ngân sách đã được phân bổ tập trung vào các biện pháp chống lão hóa bằng cách tận dụng kiểm tra bằng máy bay không người lái, các biện pháp phòng chống thiên tai như phòng chống lũ lụt, động đất và sóng thần, cũng như tăng cường khả năng chống chịu của đất nước.

Để triển khai suôn sẻ công tác tăng cường khả năng chống chịu của đất nước, một khía cạnh quan trọng là các địa phương cần cụ thể hóa các biện pháp trong kế hoạch 5 năm này phù hợp với từng khu vực và xác định cách thức tăng cường khả năng chống chịu cho địa phương mình.

Do đó, có thể nói rằng việc các chính quyền địa phương xây dựng Kế hoạch khu vực tăng cường khả năng chống chịu của đất nước là vô cùng quan trọng. Kế hoạch khu vực tăng cường khả năng chống chịu của đất nước là kế hoạch nhằm xây dựng một “khu vực có khả năng chống chịu cao”, nơi không bị mất khả năng hoạt động ngay cả khi xảy ra các thảm họa thiên nhiên quy mô lớn và luôn duy trì được sức sống bền vững; đồng thời, các nội dung liên quan đến việc tăng cường khả năng chống chịu này cũng đóng vai trò là hướng dẫn cơ bản cho các kế hoạch tổng thể hiện có liên quan đến toàn bộ hoạt động hành chính, bao gồm cả kế hoạch phòng chống thiên tai của địa phương.

Cũng có một số khác biệt nhất định trong các nỗ lực của các thành phố, thị trấn và xã

Tuy nhiên, có thể xác nhận rằng một số chính quyền địa phương tại các tỉnh Tokyo, Saitama, Gunma, Nagano, Okayama và Fukuoka đang gặp chậm trễ trong việc xây dựng kế hoạch.

Đặc biệt, trong số các trận động đất quy mô lớn được dự báo sẽ xảy ra, động đất ngay dưới thủ đô là mối lo ngại lớn; trong bối cảnh thiệt hại được dự báo có thể lên tới khoảng 610.000 ngôi nhà, số người thiệt mạng tối đa khoảng 23.000 người và thiệt hại kinh tế lên tới 95 nghìn tỷ yên, việc chậm trễ trong việc xây dựng kế hoạch tại khu vực thủ đô là điều đáng lo ngại.

Hơn nữa, việc tăng cường khả năng chống chịu của đất nước không chỉ do Chính phủ và các chính quyền địa phương thực hiện, mà còn thông qua sự hợp tác giữa khu vực công và tư nhân, phân công vai trò rõ ràng, và được triển khai trên phạm vi toàn Nhật Bản.

Văn phòng Thúc đẩy Tăng cường Khả năng Chống chịu của Lãnh thổ thuộc Văn phòng Nội các đã, “Tăng cường khả năng chống chịu của đất nước: Tuyển tập các ví dụ về sáng kiến của khu vực tư nhân ~ Các trường hợp điển hình nhằm xây dựng một Nhật Bản mạnh mẽ và linh hoạt” và giới thiệu các sáng kiến tiên phong. Bên cạnh chính phủ và chính quyền địa phương, khu vực tư nhân cũng đã bắt đầu hành động, và số lượng các trường hợp khu vực công và tư nhân hợp tác để tăng cường khả năng chống chịu của đất nước dự kiến sẽ ngày càng gia tăng.

Những phản hồi tích cực từ ngành xây dựng

Cuối cùng, nhân dịp Chính phủ thông qua ngân sách năm tài chính 2022 tại cuộc họp Nội các, chúng tôi xin giới thiệu những lời cảm ơn mà các Chủ tịch của ba hiệp hội ngành xây dựng đã lần lượt đưa ra.

Hiệp hội Xây dựng Nhật Bản (tổ chức phi lợi nhuận) – Ông Yoichi Miyamoto, Chủ tịch

Trong dự thảo ngân sách chính phủ năm Reiwa 4, ngân sách dành cho các công trình công cộng đã được đảm bảo ở mức gần như tương đương với năm trước. Đặc biệt, đối với “Các biện pháp thúc đẩy 5 năm nhằm phòng chống và giảm nhẹ thiên tai, tăng cường khả năng chống chịu của đất nước”, nếu tính cả ngân sách bổ sung năm Reiwa 3 – được lập thành một khối với thời hạn 16 tháng cho năm đầu tiên – thì tiến độ thực hiện vẫn tiếp tục được đẩy nhanh so với kế hoạch.

Ngoài ra, “Trái phiếu chính phủ nhằm thúc đẩy và tạo điều kiện thuận lợi cho các dự án” – loại trái phiếu lần đầu tiên được phê duyệt trong đợt này – là một cơ chế rất đáng hoan nghênh, giúp khắc phục những bất cập của nguyên tắc ngân sách theo từng năm tài chính mà Hiệp hội Xây dựng Nhật Bản (Nikkenren) đã đề xuất. Tôi xin gửi lời cảm ơn đến Bộ Giao thông Vận tải và Xây dựng, cũng như các quan chức liên quan của Chính phủ và đảng cầm quyền, những người đã nỗ lực hết mình để đảm bảo nguồn ngân sách và thiết lập cơ chế mới này.

Chúng tôi hy vọng rằng việc triển khai một cách vững chắc các biện pháp được nêu trong “Các biện pháp kinh tế nhằm vượt qua đại dịch COVID-19 và mở ra một kỷ nguyên mới” sẽ góp phần phục hồi nền kinh tế đang suy thoái do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ các hoạt động kinh tế - xã hội. Bên cạnh việc thúc đẩy công tác phòng chống và giảm nhẹ thiên tai, tăng cường khả năng chống chịu của đất nước, chúng tôi cũng mong muốn các bên sẽ ứng phó một cách thích hợp với những thách thức mới trong bối cảnh “sống chung với COVID-19”, chẳng hạn như quá trình chuyển đổi số (DX) và việc hiện thực hóa mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050.

Tại Hiệp hội Xây dựng Nhật Bản, do chúng tôi có đủ năng lực thi công, nên các thành viên sẽ tiếp tục đoàn kết một lòng, nỗ lực hết mình để đảm bảo việc thi công các công trình công cộng diễn ra suôn sẻ. (Trang web của Hiệp hội Xây dựng Nhật Bản(Trích từ)

Ông Takanori Okumura, Chủ tịch Hiệp hội Xây dựng Toàn quốc (Tổ chức pháp nhân phi lợi nhuận)

Trong dự toán ngân sách bổ sung năm tài chính Reiwa 3 được thông qua vào ngày 20, chi phí cho các công trình công cộng là khoảng 2 nghìn tỷ yên, trong đó hơn 1.250 tỷ yên được phân bổ cho năm thứ hai của “Chương trình 5 năm đẩy nhanh các biện pháp phòng chống và giảm nhẹ thiên tai, tăng cường khả năng chống chịu của đất nước”; tiếp theo đó, việc dự thảo ngân sách năm tài chính 22 được lập với mức ngân sách cho các công trình công cộng hơn 6.050 tỷ yên, tương đương với mức của năm trước, là điều khiến chúng tôi vô cùng vui mừng vì những nội dung mà chúng tôi đã đề xuất từ trước đến nay đã được thực hiện một cách cơ bản.

Nhân dịp tổng hợp dự thảo ngân sách, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng, Giao thông và Du lịch, cũng như các quan chức liên quan của Chính phủ và đảng cầm quyền đã nỗ lực hết mình.

Trong thời gian tới, từ ngân sách bổ sung của năm tài chính này đến ngân sách ban đầu của năm tài chính tới, tôi xin một lần nữa đề nghị quý vị đảm bảo việc thực hiện ngân sách được tiến hành liên tục, đồng thời cân nhắc đến việc phân bổ đều đặn các công trình thi công, cũng như phân bổ ngân sách một cách có trọng tâm dựa trên thực tế của từng địa phương.

Hiệp hội Xây dựng Toàn quốc (Zenken) và 47 Hiệp hội Xây dựng các tỉnh thành sẽ tiếp tục nỗ lực hết mình trong việc xây dựng và bảo trì cơ sở hạ tầng xã hội – vốn đóng vai trò bảo vệ đời sống người dân và hỗ trợ các hoạt động kinh tế đa dạng – đồng thời tận dụng năng lực thi công của các doanh nghiệp thành viên để góp phần thực hiện suôn sẻ các dự án. (Trang web của Zenken(Trích từ)

Hiệp hội Xây dựng vừa và nhỏ toàn quốc (tổ chức phi lợi nhuận) – Chủ tịch Ryōji Toshida

Trong dự thảo ngân sách năm tài chính 22, khi cộng thêm ngân sách bổ sung năm tài chính 21, ngân sách dành cho các công trình công cộng đã được đảm bảo ở mức cao hơn so với ngân sách năm trước. Ngoài ra, cùng với ngân sách bổ sung năm tài chính 22, việc thực hiện ngân sách một cách liên tục nhằm sớm hiện thực hóa hiệu quả của các chính sách, thông qua việc thực hiện có kế hoạch, sẽ giúp cân bằng thời điểm đặt hàng và bàn giao công trình cho các nhà thầu, và chúng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn về điều này.

Khi phân bổ ngân sách, chúng tôi mong các quý vị thực hiện việc phân bổ trọng tâm có tính đến thực tế của từng địa phương; đồng thời, về thủ tục đặt hàng, chúng tôi mong các quý vị tiếp tục hướng dẫn để các cán bộ phụ trách của các cơ quan hành chính địa phương hiểu rõ mục đích của các chính sách của Chính phủ.

Về phía Hiệp hội Xây dựng Toàn Trung, chúng tôi sẽ tận dụng tối đa năng lực thi công của các doanh nghiệp thành viên và nỗ lực để triển khai các dự án một cách suôn sẻ.